Waarom huwelijkse voorwaarden maken? (4)

In deze blog wordt een aantal redenen besproken die (aanstaande) echtparen kunnen hebben om in huwelijkse voorwaarden andere afspraken te maken dan de wettelijke regeling van de gemeenschap van goederen.

Uitbreiding van de gemeenschap van goederen

Jules en Joke hebben allebei veel privébezittingen wanneer zij met elkaar trouwen. Als zij geen huwelijkse voorwaarden maken, valt geen van deze bezittingen in de gemeenschap van goederen. Jules en Joke hebben echter juist de wens om alles met elkaar te delen. Zij kunnen huwelijkse voorwaarden maken, waarin een gemeenschap van goederen wordt  gecreëerd waartoe álle bezittingen en álle schulden behoren.

Alleen bezittingen en schulden die door een erfenis of schenking zijn gekregen en waaraan een ‘harde’ uitsluitingsclausule is verbonden, blijven buiten de gemeenschap. De overledene of schenker heeft dan bepaald dat de erfenis nooit in een gemeenschap van goederen kán vallen.

Behalve de wens van echtgenoten om alles met elkaar te willen delen, kan ook de besparing van onder andere erfbelasting een reden zijn om een uitgebreide gemeenschap van goederen te hebben.

Uitsluiting van iedere gemeenschap van goederen

(Aanstaande) echtgenoten kunnen ook de wens hebben om juist géén gemeenschap van goederen te laten ontstaan en de vermogens gescheiden te houden.

Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan de volgende situaties:

• in de eerste blog is het voorbeeld van Marijn en Eef gegeven. Zij hebben samen een huis gekocht en omdat Marijn een groter deel financiert, is Marijn voor 60% eigenaar en Eef voor 40%. Als zij daarna trouwen zonder huwelijkse voorwaarden te maken, valt het huis in de gemeenschap van goederen (met gelijke delen) omdat Marijn en Eef voor hun huwelijk als samen eigenaar waren. Als dit niet de bedoeling is, kan dit in huwelijkse voorwaarden worden geregeld;
• bij de wettelijke gemeenschap van goederen geldt in principe dat schulden die vanaf de trouwdatum ontstaan, in de gemeenschap vallen. Door geen gemeenschap van goederen te hebben, zorgen de echtgenoten er zoveel mogelijk voor dat een schuldeiser van de ene echtgenoot zich niet kan verhalen op goederen van de andere echtgenoot. Overigens zijn huwelijkse voorwaarden ook voor de beperking van het verhaal van schuldeisers van voorhuwelijkse schulden van belang. In de tweede blog van deze serie is dit verder uitgelegd;
• in de tweede blog is ook besproken dat als een echtgenoot vóór het huwelijk al een onderneming heeft, het van belang is huwelijkse voorwaarden te maken. Dit speelt ook als tijdens het huwelijk een onderneming gestart wordt die privé moet blijven van de echtgenoot-ondernemer;
• verder kiest een aantal echtgenoten voor de uitsluiting van elke gemeenschap van goederen, omdat zij het tijdens het huwelijk opgebouwde vermogen niet willen delen. De gedachte hierbij is bijvoorbeeld dat ieder van de echtgenoten voor de eigen vermogensopbouw kan zorgen. Het is natuurlijk van belang goed na te denken over de vraag of dit ook werkelijk voor beide echtgenoten mogelijk is.

De uitsluiting van elke gemeenschap van goederen neemt overigens niet weg dat de echtgenoten wel samen eigenaar van bepaalde goederen kunnen zijn.

Verrekenbedingen

Als echtgenoten de gemeenschap van goederen bijvoorbeeld uitsluiten omdat zij elkaar willen beschermen tegen de aanspraken van schuldeisers, maar zij de wens hebben om toch inkomen of vermogen met elkaar te delen, kan in de huwelijkse voorwaarden een verrekenbeding worden opgenomen. Ook om fiscale redenen kan zo’n beding worden opgenomen.

Er kan onderscheid gemaakt worden tussen verrekenbedingen die al tijdens het huwelijk werken (periodieke verrekenbedingen) en verrekenbedingen die bij het einde van het huwelijk werken (finale verrekenbedingen):

• bij een periodiek verrekenbeding spreken de echtgenoten bijvoorbeeld af om ieder jaar het inkomen te delen dat ieder van hen heeft overgehouden nadat de kosten van de huishouding zijn betaald;
• bij een finaal verrekenbeding kunnen de echtgenoten bijvoorbeeld afspreken dat bij overlijden en mogelijk ook bij scheiding tussen hen wordt afgerekend alsof er een gemeenschap van goederen bestond. Deze bepaling leidt – anders dan bij een gemeenschap van goederen – niet tot mede-eigendom, maar tot een deling van de waarde van de bezittingen en schulden.

Erfbelasting

De omvang van de nalatenschap van een echtgenoot wordt mede bepaald door het huwelijksvermogensregime. Door het aangaan van een uitgebreide gemeenschap van goederen of het opnemen van een finaal verrekenbeding bij overlijden is het mogelijk dat erfbelasting bespaard wordt. De notaris kan hierover in een specifieke situatie adviseren.

Maar let wel, omdat het huwelijksvermogensregime de omvang van de nalatenschap bepaalt, bepaalt het ook de omvang van de erfdelen. De eventuele besparing van erfbelasting kan zwaar wegen, maar hierdoor moeten de eventuele aanspraken van erfgenamen niet kleiner worden dan door de echtgenoot is gewenst.

De beschrijving van voorhuwelijks vermogen en administratie

Ten slotte nog een advies voor het geval de echtgenoten in de wettelijke gemeenschap van goederen trouwen. De wet geeft aan dat de goederen en schulden die de echtgenoten vóór het huwelijk ieder privé hadden, ook na het huwelijk privé blijven en niet in de gemeenschap van goederen vallen. Dit geldt ook voor wat hiervoor in de plaats komt. Stel dat Noa vóór het huwelijk een eigen bankrekening had met een saldo van € 50.000, dan valt dit niet in de gemeenschap van goederen. Als Noa tijdens het huwelijk van dit bedrag van € 50.000 een auto koopt van € 20.000, blijven de auto en de resterende € 30.000 buiten de gemeenschap van goederen. Maar hoe wordt dit bewezen? Als de aanstaande echtgenoten hun voorhuwelijks vermogen willen beschermen, is het advies om dit te beschrijven en vervolgens een goede administratie bij te houden. Op die manier is duidelijk welk vermogen privé is, wat met dit vermogen gebeurt en wat hiervoor in de plaats komt. Als hier bij het einde van het huwelijk een geschil over is en niet bewezen kan worden aan wie het vermogen toebehoort, gaat de wet ervan uit dat het gemeenschappelijk is.

Deze beschrijving van het voorhuwelijks vermogen kan in een notariële akte worden vastgelegd. Dit voorkomt het kwijtraken, vervalsen of verduisteren van de beschrijving.

Zelf de regie houden 

In deze blog is een aantal regelingen in huwelijkse voorwaarden besproken. Er is nog veel meer mogelijk, veel meer te regelen en veel meer uit te leggen. Het is belangrijk dat de aanstaande echtgenoten zich door de notaris over alle aspecten goed laten informeren.

Een notaris denkt graag mee over welke keuzes het beste bij de situatie passen.